Sisteminizde Flash Yüklü Olmalıdır!

Get Adobe Flash player

Sisteminizde Flash Yüklü Olmalıdır!

Get Adobe Flash player

Sivilceler (Akne)27/09/2010

Sivilceler (Akne)
Ergenlik döneminde bedenin değişimiyle birlikte başlayan sorunlardan bir tanesi de sivilcelerdir. Ergenlik döneminin gence getirdiği "ben" deme özelliği, özgürleşme isteği ve aynı zamanda gencin bedenine çok sık yönelmesiyle birlikte, sivilceler sorun olmaya başlar. Birçok gencin beden imajı bu dönemde bozulup genci birçok psikolojik sorunla karşı karşıya bırakabilir.
Facebook'ta Bu Makaleyi Paylaş Tüm Makaleler

Sivilceler (Akne)

SİVİLCELER (AKNE)
Ergenlik döneminde bedenin değişimiyle birlikte başlayan sorunlardan bir tanesi de sivilcelerdir. Ergenlik döneminin gence getirdiği "ben" deme özelliği, özgürleşme isteği ve aynı zamanda gencin bedenine çok sık yönelmesiyle birlikte, sivilceler sorun olmaya başlar. Birçok gencin beden imajı bu dönemde bozulup genci birçok psikolojik sorunla karşı karşıya bırakabilir.

Ergenlik sivilcesi ya da bilimsel adıyla akne vulgaris, kıl-yağ bezi birimi denilen yapının kronik ve iltihabi bir hastalığıdır. Bu hastalık, yaklaşık 13-25 yaş grubunun %85 sinde görülür. Özellikle kadınlarda 40 'lı yaşlara kadar uzayabilir .

Ergenlik sivilceleri bazen çok hafif atlatılabilir, bazen de gençler bu sorunu çok şiddetli yaşayabilir. Akne vulgaris klinik olarak tek bir hastalık olmasına rağmen şiddeti ile ilgili sınıflamalar söz konusudur. Bu sınıflamayı da hafif, orta ve şiddetli olarak yapabiliriz.

Bazı ırklarda bu hastalık daha sık görülebilir. Örneğin, beyaz Amerikalılarda sivilceler daha sık görülürken, Japon gençlerse daha az ergenlik sivilcesi sorunu yaşar. Milletler arası bu farklılık yanında, bazı aile bireylerinde sivilceye yatkınlık varken, bazı aile bireylerinde ise daha az sivilce olabilmektedir. Akneli hastaların çoğunun ailesinde de benzer şikayeti olan akrabaları vardır. Aknesi olan bir gencin ya annesi ya babası ya da diğer bir akrabası, bu hastalığı bir dönem yaşamış olabilir. Ama bu genetik yatkınlık matematiksel bir kesinlikte değildir. Yani "annesi ya da babası akneli olan bir gençte kesin akne olur" diyemiyoruz.

Akne vulgarisin ortaya çıkma nedeni nedir? Örneğin hormonlar akne oluşumunu etkiliyor mu? ya da tek etken hormonlar mı?. Hormonların akne oluşumuna yol açtığını söyleyebiliriz. Ancak hormonlar akne oluşmasında tek etken değildir. Farklı etkenler temel olarak üç ana grupta toplanır. Nedenlerin en önemlisi "sebum" denilen, derinin yağ bezlerinin salgısıdır. Bu salgı hormonların denetimindedir. Özellikle androjen adı verilen hormonlar bu yağ salgısının artmasına yol açar.

Akne vulgarisin oluşumunda ikinci önemli neden, yağ salgısının artmasıyla akışkanlığın azalmasıdır. Kıl-yağ bezi birimi içerisindeki hücrelerin sürekli oluşumu ve bu yapı içerisinden dışarıya akışı gereklidir. Yağ salgısı yani sebumun akışkanlığı azalınca bu hücreler de dışarı atılamaz ve yağ bezinin ağzında bir tıkaç oluşturur. Akne vulgarisin oluşumunda üçüncü etkense mikroorganizmalardır. Bir çeşit bakteri olan propionibakterium aknes, aknede oluşan iltihaplanmada asıl rolü üstlenir. Ayrıca bir maya mantarı olan hepimizin vücudunda bulunan pitrosporum ovale ve stafilokokkus epidermidis denilen bir bakteri de sorumludur. Bu mikroorganizmaların salgıladıkları bazı enzimler, çevrede iltihap oluşmasına yol açar. Bu üç etken dışında,ergenlik sivilcelerinin oluşumunu tetikleyen başka etkenlerde vardır. Örneğin uygun olmayan kozmetik ürünler gözeneklerin ağzının tıkanmasına yol açarak akne vulgarisi kötüleştirebilir.
Ergenlik sivilceleri nasıl tedavi edilir?

Dermatoloji yani Cildiye uzmanları önce aknenin şiddetini belirler, sonra da bu belirlemeye göre tedavi önerir. Genellikle hafif seyreden ergenlik sivilcelerinde, temizlik ve dışarıdan sürülecek losyon ve kremlerle tedavi mümkün olur. Orta ve şiddetli aknelerdeyse dışarıdan sürülen bu ilaçlarla tedavi tam başarıya ulaşılamaz. Bu nedenle ağızdan alınacak bazı ilaçlar devreye girer. Ağızdan alınan ilaçlarda öncelik bakterilerin sayısını azaltma ve inflamasyon denilen yangıyı baskılama görevi gören antibiyotiklerdedir. Etkili bir sonuç alınabilmesi için 3 ile 6 ay arası kullanılması gereklidir. Bayan hastalarda hormonal bir bozukluğu düşündüren, sivilce ile beraber tüylenme problemi, saç dökülmesi, aşırı kilo alımı ve adet düzensizliği gibi problemler de varsa hormonal ilaç kullanımı da diğer bir alternatiftir. Gerek antibiyotikler, gerek hormon ilaçları olsun her sivilce problemine yeterli etkinlikte olmayabilir. Özellikle nodülokistik akne denilen tipte sivilceler çok derin yerleşimli, çok iri olduğundan sadece isotretinoin içeren roaccutane adlı ilaç sivilceye yol açan etkenlerin hepsini birden kontrol altına alabilir. Yani hem sebum üretimini azaltır, tıkaç oluşumunu engeller ve mikrobiyel ajanları kontrol altına alır. Ayrıca bütün bunların sonucunda ortaya çıkan iltihabi durumda önler. Ancak bu ilacın çok dikkatli kullanılması gerekir. Çünkü yan etkileri söz konusudur. En önemli yan etkisi teratojen olmasıdır. Yani hamilelikte kullanılacak olursa bebeğe zarar verebilir. Bu nedenle ilacı kullanan doğurgan yaştaki hastaların gebelikten kesinlikle korunması ve tüm hastaların aynı nedenle kan bağışlamaması gereklidir.

Diğer yan etkileri nispeten daha hafif olup en sık görülenleri dudak, yüz ve burun içi kuruluğu, yüzde hafif pembeleşmedir. İlaç bazen karaciğer fonksiyon testlerini ve kan yağlarını yükseltebilir. Bu nedenle tedaviye başlamadan önce ve başladıktan sonra belli periyotlarla kan tetkikleri ile takip edilmelidir. Ancak bahsedilen yan etki çok nadir olup, ilaç kesilince tekrar düzelmektedir. İlaç A vitamine benzer bir yapıda olduğundan vücutta birikim olmaması için bu sürede A vitamini alınmamalıdır. Bilinçli ilaç kullanımı ile bu tedavinin en iyi yanı kalıcı bir etki bırakması yani yeniden sivilcelerin tekrarlamasının çok az olmasıdır.

Yine de başarılı bir sivilce tedavisi için hastada olması gereken en temel özellik sabırdır. Bu gerçekten çok önemlidir. Çünkü hiçbir akne tedavisi bir hafta veya bir ayda sonuç vermez. Tedavinin faydası 1-2 ayda başlayıp 6 ayda en iyi sonuca ulaşılır.

Dermatoloji yani cildiye uzmanı olarak bizlerin amacı iz bırakmasını önlemektir. Çünkü sivilceler hem yüzde hem ruhta iz bırakır. Gerçekten de bir yandan yüzünde iz bırakarak gencin tüm yaşamını etkiler diğer yandan da, sosyal ilişkilerinin çok kuvvetli olması gereken bir dönemde bu sorun hastayı sosyal soyutlanmaya kadar götürür.

Uzm. Dr. Şemsettin ORUK
Deri ve Zührevi Hastalıklar Uzmanı